Artigo de Xosé Manuel Núñez Seixas publicado na revista Anuario IEHS do Instituto de Estudios Histórico-Sociales «Prof. Juan Carlos Grosso» da Facultad de Ciencias Humanas da Universidad Nacional del Centro de la Provincia de Buenos Aires.

Resumo:
O artigo pretende explorar as variantes percepcións que fenómenos como a emigración e o exilio teñen nos seus protagonistas, a través do exemplo do político, artista e escritor galego Alfonso R. Castelao, quen reflexionou na súa obra literaria, artística e político-ideolóxica sobre a emigración como fenómeno de masas que afectaba a Galicia, e máis tarde sobre o exilio republicano. A orixinalidade de Castelao fronte a outros exiliados republicanos galegos e españois residiu precisamente na súa crecente consideración da emigración baixo un prisma positivo, sobre todo tras 1940, mentres que pola contra a súa idea acerga do exilio republicano estivo tinguida de pesimismo e tinguiduras negativas. Iso tiña que ver coas esixencias do seu proxecto político galeguista en cada momento, pero tamén coa súa experiencia vital e o seu periplo por diferentes países de América.