A Estrada, con 281,8 kilómetros cadrados de superficie, é ou municipio rural con máis núcleos de poboación de España, 463 en total, nun país como o galego que posúe a metade de todos os núcleos de poboación do Estado (uns 30.000). Esta circunstancia, xunto co feito de ter no seu territorio os ríos Ulla e Umia e as súas vertentes de afluentes e regatos, converteu o municipio da Estrada no concello español con maior número de muíños.

La asociación vecinal “Virxe Peregrina” chegou a inventariar hasta 628, lo que da cuenta de la elevadísima actividad cerealística que antaño centraba las labores agrícolas del lugar. Su responsable, Xosé Antonio López Pampín, está convencido de que “a nivel mundial no creo que haya tal concentración de molinos en tan poca superficie. Un pueblo de Santander presumía de los molinos que tenía en el municipio y llegó a inventariar sólo unos 130”.

A principal preocupación da asociación estradense que catalogou todo este tesouro do seu concello é preservalos. Hoxe, a maior parte dos muíños da Estrada que aínda mantén a súa estrutura en pé están cubertos por hedras e silveiras.

(O capítulo completo e máis singularidades de Galicia, no libro Galicia en cen prodixios, de Henrique Alvarellos (Edicións Xerais, 2004))